Wzrost cen żywności – co aktualnie się na niego składa?

Wzrost cen żywności – co aktualnie się na niego składa?

O znacznym wzroście cen żywności w Polsce mówiło się już od kilku miesięcy. Teraz, w obliczu rosyjskiej agresji na Ukrainę, będzie jeszcze drożej. Składać się na to będzie kilka czynników. Z poniższego artykułu dowiesz się, co dokładnie i w jaki sposób będzie kształtować wartość paragonów w najbliższej przyszłości.

Czynniki wpływające na wysokość cen żywności –  wojna w Ukrainie

Konsekwencją wybuchu wojny jest zahamowanie wymiany handlowej z Rosją, Białorusią, ale także z zaatakowaną Ukrainą. Agresja militarna odbiła się na globalnym rynku i wpłynęła na gwałtowny wzrost cen żywności i napojów bezalkoholowych. Nasi wschodni sąsiedzi odpowiadają za ok. 5% polskiego eksportu[1].

Co więcej, Ukraina jest głównym eksporterem zbóż i roślin oleistych. Wstrzymanie dostaw tych surowców spowodowało więc skokowy wzrost ich cen na światowych giełdach. Ze względu na globalizację rynków rolnych, ceny surowców rolnych w Polsce zależą od cen na głównych giełdach surowcowych, które są wyceniane w euro lub w dolarach. To powoduje jeszcze większy wzrost cen płodów rolnych z uwagi na słabnącą pozycję złotego[2].

Dodatkowo rosnące ceny gazu spowodują, że koncerny chemiczne będą musiały przełożyć je na ceny nawozów, a wysokie ceny ropy naftowej jeszcze bardziej zwiększą koszty produkcji. Ograniczony dostęp do surowców, komponentów i półproduktów pochodzących z Rosji i Ukrainy wpływa na problemy w łańcuchu dostaw i przyczynia się do konieczności zmniejszenia produkcji. W konsekwencji powoduje straty w surowcach i produktach gotowych, a więc finalnie ich ograniczoną dostępność w sklepach i wzrost cen tych towarów1.

Czynniki wpływające na wysokość cen żywności – inflacja

Jeszcze przed rosyjską agresją w Ukrainie dużo mówiło się o rosnącej w Polsce inflacji, która wciąż pozostaje istotnym czynnikiem, kształtującym wzrost cen. 

Badanie przeprowadzone przez ASM Sales Force Agency wykazało średnią wartość koszyka zakupowego w styczniu na poziomie 238,64 zł. Dane te świadczą o 5-procentowym wzroście cen w porównaniu do grudnia 2021 roku w 10 z 13 badanych sieci handlowych. Koszyk zakupowy w styczniu był o 11,44 zł droższy niż pod koniec 2021 roku. Wzrost cen dotyczył ośmiu kategorii produktów: mięso, wędliny i ryby, mrożonki, produkty tłuszczowe, napoje, nabiał, słodycze oraz używki i alkohol. W największym stopniu zdrożały produkty tłuszczowe, których cena wzrosła blisko o 40 proc. wobec 2021 r. Największy spadek cen w styczniu br. widać było w przypadku produktów sypkich (15,96 proc) [3].

Przyczyną dynamicznie rosnących cen w sklepach – jeszcze przed wojną w Ukrainie – był przede wszystkim wysoki poziom inflacji. Wynikała ona w głównej mierze z rekordowych cen paliw, energii i gazu, a także ze wzrostu cen żywności. Rosnące koszty życia wpłynęły na postępujący wzrost kosztów produkcji, transportu, a także na należności związane z zatrudnieniem.  

Nie bez znaczenia pozostają też echa epidemii. Niedobory produktów na rynku, powstałe w jej trakcie, wciąż jeszcze mogą przyczyniać się do ich rosnących cen. Brak artykułów na sklepowych półkach wynika z utrudnionych procesów produkcji i zakłóconych łańcuchów dostaw. Te czynniki wymusiły na branży spożywczej konieczność magazynowania towarów, co wiąże się z dodatkowymi kosztami, które muszą ponosić przedsiębiorcy, a finalnie również i konsumenci. Wzrost cen odczuwalny jest w niemal każdym segmencie towarów i usług.

W lutym poziom inflacji osiągnął rekordową wartość, przekraczając 9 procent. Rada Polityki Pieniężnej prognozuje, że w 2022 roku wskaźnik ten może osiągnąć wartość dwucyfrową, kształtując się ostatecznie na poziomie 12 procent. W 2023 r. wzrost cen może sięgnąć nawet 11 proc[4]. Według najnowszych danych Eurostatu za styczeń br. Polska znajduje się na czwartym miejscu pod względem poziomu inflacji wśród wszystkich państw europejskich[5].

Czynniki wpływające na wysokość cen żywności – podatki

Wszystkie produkty spożywcze objęte są podatkiem od towarów i usług. Wysokość stawki VAT jest zróżnicowana i zależna od rodzaju towaru. Większość artykułów żywnościowych objętych jest 5-procentowym podatkiem VAT: mięso i ryby, produkty mleczarskie, warzywa i owoce, zboża i wyroby piekarnicze, niektóre napoje bezalkoholowe, np. zawierające co najmniej 20 proc. soku owocowego lub warzywnego. 8-procentowa stawka VAT dotyczy wyrobów sklasyfikowanych pod numerem CN 2103 jako sosy i preparaty do nich; zmieszane przyprawy i zmieszane przyprawy korzenne; mąka i mączka, z gorczycy oraz gotowa musztarda. Natomiast wyroby sklasyfikowane pod numerem 1605 (skorupiaki, mięczaki i pozostałe bezkręgowce wodne, przetworzone lub zakonserwowane) opodatkowane są w całości stawką 23%[6].

Wraz z wejściem w życie tarczy antyinflacyjnej 2.0, od dnia 1 lutego 2022 r. do 31 lipca 2022 r. obowiązuje obniżony podatek VAT na wybrane produkty żywnościowe. Projekt przewiduje zerowy podatek na produkty spożywcze objęte najniższą – 5-procentową – stawką.

Przypominamy także, że wraz z początkiem 2021 r. w Polsce wprowadzony został podatek cukrowy. Opłatą objęte zostały napoje zawierające w swoim składzie cukier, substancje słodzące oraz kofeinę lub taurynę. Podatek cukrowy obejmuje również napoje alkoholowe o pojemności do 300 mililitrów. Naliczana opłata wynosi 25 zł od litra stuprocentowego alkoholu sprzedawanego w opakowaniach o objętości do 300 ml. W praktyce oznacza to dodatkowe 1 zł od 100 ml wódki 40-procentowej, 2 zł od 200 ml wódki 40-procentowej czy 88 gr od 250 ml wina 14-procentowego, które konsument musi zapłacić w sklepie[7].

Co ciekawe: wraz z nowym świadczeniem wzrosły również ceny na sklepowych półkach, co przełożyło się na spadek kategorii pod względem wolumenu sprzedaży. W grudniu 2021 roku zanotowano spadek spożycia słodzonych napojów o 25 procent w porównaniu do roku 2020. Po blisko roku od wprowadzenia opisywanego podatku, do budżetu państwa trafiło 1,339 mld zł, co świadczy o dwukrotnie niższym wpływie niż zakładano początkowo[8].

Czynniki wpływające na wysokość cen żywności – nawozy

Pod koniec ubiegłego roku na rynku nawozów wystąpił kryzys związany z niedoborem towarów oraz silnymi wzrostami cen. Ceny nawozów na globalnych rynkach osiągnęły rekordowe poziomy i stale rosną. Główną przyczyną jest skok cen gazu ziemnego, będącego głównym surowcem wykorzystywanym do produkcji azotowych nawozów sztucznych. Wysokie koszty produkcji nawozów wpłynęły na decyzję producentów o czasowym wstrzymaniu ich wytwarzania ze względu na jej nieopłacalność[9].

Fakt ten wpłynie na ograniczone wykorzystanie nawozu przez rolników lub nawet rezygnację z najbardziej wymagających upraw. Efektem tych działań będzie zmniejszona ilość plonów. Już teraz organizacje rolnicze ostrzegają przed dużymi spadkami produkcji żywności. Prezes Krajowej Rady Izb Rolniczych przewiduje, że spadek plonów w całym kraju, w tym roku wyniesie minimum 20 procent, zaś w przypadku niektórych upraw osiągnie nawet 50 procent. W związku z tym, konsumenci muszą przygotować się na dalsze wzrosty cen żywności [10].

Wymienione wyżej czynniki stanowią tzw. impulsy inflacyjne. W 2022 roku możemy spodziewać się dalszego wzrostu cen. Wojna w Ukrainie oraz nakładane na Rosję sankcje zmieniają oblicze rynku międzynarodowego. Utrudniona wymiana handlowa, zaburzone łańcuchy dostaw, ograniczony eksport zbóż z Ukrainy oraz rezygnacja z importu ropy naftowej z Rosji wpłynie na każdy sektor produkcji, przyczyniając się do gwałtownego wzrostu cen.

 
Pokolenie Z, co kupują, co lubią? Jak ich preferencje zakupowe zmieniają handel
Pokolenie Z, co kupują, co lubią? Jak ich preferencje zakupowe zmieniają handel
11-04-2019

Pokolenie Z wkracza na rynek konsumencki zmieniając oblicze handlu. Czy oferta rynku nadąża za potrzebami generacji Z? Czy lokalne sklepy są chętnie odwiedzane przez post-millenialsów? Pokolenie Z – cechy szczególne Pokolenie Z nazywane również pokoleniem post-millenialsów, internetowym, pokol...

Czytaj więcej →
Franczyza – bezpieczny model biznesowy
Franczyza – bezpieczny model biznesowy
30-03-2021

Prowadzenie własnego biznesu jest zawsze obarczone pewnym ryzykiem. Właściciele małych i średnich firm, chcąc odnieść sukces, muszą w swoich planach uwzględniać szereg przeciwności. Niektórych, jak trwająca epidemia COVID-19, nie sposób przewidzieć. Można jednak wybrać sprawdzony model biznesowy, kt...

Czytaj więcej →
Płatności bezgotówkowe – nadchodzą zmiany w przepisach
Płatności bezgotówkowe – nadchodzą zmiany w przepisach
06-08-2019

Zbliża się termin planowanych przez rząd zmian dotyczących obowiązku przyjmowania płatności bezgotówkowych przez przedsiębiorców oraz przez organy administracji publicznej. W praktyce oznacza to, że prawie każdy przedsiębiorca i urząd będzie musiał zaopatrzyć się w obowiązkowe terminale płatnicze lu...

Czytaj więcej →

Chcesz wiedzieć więcej?

×

Witaj!
Chcesz być na bieżąco?

Zostaw adres mailowy, raz w miesiącu będziemy Cię informować co nowego słychać w świecie handlu!

Uzupełnienie powyższego pola stanowi zgodę na otrzymywanie od Eurocash S.A. z siedzibą w Komornikach newslettera zawierającego treści marketingowe dotyczące Eurocash S.A. oraz spółek z Grupy Kapitałowej Eurocash.

Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Eurocash S.A. z siedzibą w Komornikach, ul. Wiśniowa 11, 62-052 Komorniki. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w celu wysyłki newslettera, a także w celach marketingowych, w tym poprzez profilowanie, a także w celach statystycznych i analitycznych administratora.W razie wyrażenia stosownej zgody Pani/Pana dane będą przetwarzane także w celu kierowania do Pani/Panna treści marketingowych w wybranej formie. Więcej informacji na temat przetwarzania danych osobowych, w tym o przysługujących Pani/Panu prawach, znajduje się w Polityce Prywatności.

Zgodę można wycofać w każdym czasie. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem. Zgodę mogę odwołać poprzez wiadomość na adres: Marketing.Grupy@eurocash.pl